دانلود اين نوشته به صورت pdf :

آشنايي با طرح كهاب

مقدمه

بنزين موتور تركيبي از هيدروكربنهاي نفتي اعم از پارافينها ، اولفينها و آروماتيكها با مشخصات فيزيكي تقريبي (دانسيته 76/0 كيلوگرم/ليتر ،  ويسكوزيته :  1cst در  20- درجه سانتي گراد و نقطه انجماد : 60- درجه سانتي گراد تا 70- درجه سانتي گراد) مي‌باشد.

تركيبات بنزين داراي نقطه جوش متفاوت (در محدوده 30 درجه سانتي گراد تا 225 درجه سانتي گراد) بوده و عناصري مانند بوتان و پنتان موجود در آن اساساً در شرايط محيطي بصورت گاز مي‌باشند. مجموع شرايط فوق پديده‌اي به نام "تبخير بنزين" را بوجود مي‌آورد كه بعنوان يك منبع آلاينده مهم تلقي مي‌گردد.

با توجه به آن كه تركيبات هيدروكربني، سمي و فرار بوده و تمايل زيادي در جهت تركيب با عناصر و مواد ديگر دارند ، انتشار آنها در محيط ، تركيبات جديدي را بوجود آورده و همچنين اثرات نامطلوب فيزيولوژيكي ، زيست محيطي و اقتصادي را بدنبال خواهند داشت .

اثرات مخرب فيزيولوژيكي

تركيبات عالي فرار ناشي از تبخير بنزين  (Volatile Organic Compounds) "VOCs"براي سلامتي انسان مخاطراتي را ايجاد كرده كه با توجه به نحوه تماس آنها  با بدن انسان، اثرگذاري متفاوتي را در بر خواهند داشت. از جمله ميتوان به عكس‌العمل سيستم مركزي اعصاب مانند : (گيجي ، سردرد و از دست دادن حافظه كوتاه مدت) ، تحريك چشم ، بيني و گلو ، تاثير بر روي سيستم تنفسي ، جهش ژنيتكي و در نتيجه تولد نوزادان نارس اشاره نمود.

اثرات مخرب زيست محيطي

انتشار آلاينده‌هاي ناشي از "تبخير بنزين" در اتمسفر، اثرات مخرب زيست‌محيطي را در برداشته كه عبارتند از: ايجاد "بارانهاي اسيدي" ، ايجاد پديده "مه دود" فتوشيميايي ، ايجاد "تغييرات اقليم جهاني" (مانند افزايش دماي كره زمين و آسيب رساندن به لايه ازن).

اثرات مخرب اقتصادي

با در نظر گرفتن استحصال بخار بنزين (كه تقريباً برابر 5/1 ليترمايع از هر 1 مترمكعب بخار اشباع مي‌باشد) و الگوي مصرف بنزين در ايران ، در سال 1386 حدود 000/000/000/22 ليتر بنزين مصرف و از آن مقدار، با توجه به سه بار توليد بخار در طي مراحل بارگيري و انتقال آن ، حدود 000/550/98 ليتر بنزين تبخير گرديد. حال با در نظر گرفتن بهاي واقعي بنزين در سال 86 (حدوداً 5300  ريال جهت هر ليتر) مشاهده مي‌گردد كه نه تنها مبلغي در حدود 000/000/000/520ريال در سال از طريق تبخير بنزين تلف گرديده ، بلكه بررسي‌ها نمايانگر ايجاد صدمات زيست‌محيطي و فيزيولوژيكي آنها با هزينه‌اي بيش از 200 ميليارد تومان در سال بوده است .

مكانهاي توليد بخاربنزين

 با  توجه به محدوده فعاليت شركت ملي پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران در خصوص : دريافت ، ذخيره‌سازي ، بارگيري ، انتقال ، تحويل در مجاري عرضه و ارائه بنزين به خودروها ، مكان‌هاي توليد و انتشار بخار عبارتند از

انبارهاي نفت ، نفتكشها و جايگاه‌هاي عرضه سوخت  كه در اين راستا نحوه انتشار آن به دو صورت"تبخير عملياتي" و "تبخير تنفسي" صورت مي‌پذيرد .

"تبخير عملياتي" در حين رسيد، ارسال و انتقال بنزين، ميان مكانهاي فوق الاشاره و "تبخير تنفسي" در زمان نگهداري بنزين در مخازن ذخيره به واسطه تغييرات دماي شبانه روز رخ مي‌دهد .

اقدامات در خصوص كنترل بخار بنزين

جهت كاهش تبخير بنزين در اثر "تبخير تنفسي"، با استفاده از مخازن سقف شناور جهت نگهداري بنزين در انبارهاي نفت و آب‌بند نمودن آنها ، عملاً حجم مؤثر تماس بين مايع و بخار به حداقل ممكن رسيده و تلفات اشاره شده به شدت كاهش مي‌يابد. (كمتر از 1%)

جهت جلوگيري از انتشار و هدايت بخار بنزين در اثر "تبخير عملياتي" با توجه به آن‌كه در زمان بارگيري نفتكش‌ها ، به ازاي حجم مايع وارد شده به تانكر ، همان حجم بخار به اتمسفر رانده مي‌شود (بالانس حجمي) ، لذا در اين راستا ، طي طراحي انجام شده در ساختار بازوهاي بارگيري (TL) از ورود بخار بنزين به اتمسفر جلوگيري گرديده و به سمت واحد بازيافت (VRU) هدايت مي گردد.

به منظوركاهش، عدم انتشار و هدايت بخار بنزين حاصله در جايگاه‌هاي عرضه سوخت با ايجاد يك خط برگشت بخار مابين مخازن زيرزميني جايگاه و مخزن نفتكش، از خروج بخار بنزين مخازن جايگاهها در زمان تخليه نفتكش به اتمسفر جلوگيري و با اشاره به اصل "بالانس حجمي" بخار موجود به سمت نفتكش هدايت گشته كه عملاً يك مرحله توليد بخار از بين مي‌رود. (Stage 1) 

همچنين به منظور جلوگيري از انتشار بخار موجود در باك خودروها به اتمسفر (در زمان سوختگيري) ، طرحي در دست بررسي بوده كه با بهره جستن از نازل‌ها ، شلنگ‌ها و ادواتي خاص ، بخار متصاعده از باك خودرو را به سمت مخازن ذخيره   زيرزميني   جايگاه    هدايت  مي‌نمايد.  ( Stage II )

در راستاي بررسي عملكرد سيستماتيك كنترل بخار بنزين ، با اندازه‌گيري ميزان (VOCs) جايگاه‌ها ، مشاهده گرديد كه قبل از اجراي طرح Stage I ميزان آلايندگي تقريباً معادل1100ppm بوده ، لكن پس از اجراي آن ، اين ميزان به001/0 پي پي ام  كاهش يافته است. اين در حالي است كه حد مجاز استاندارد جهاني براي آن حدوداً35ppm  در نظر گرفته شده است.

بازيافت بخار بنزين

پس از جمع‌آوري بخارات منتشره از باك خودروها و مخازن زيرزميني جايگاه و هدايت آن به سمت نفتكش، نفتكش جهت سوختگيري مجدد به انبار نفت مراجعه نموده كه با بهره‌جوئي از طرح تكميلي بازوهاي بارگيري، بخار بنزين جهت استحصال به واحد بازيافت بخار(VRU)  جهت استحصال مايع بنزين از بخار منتقل خواهد شد.

: (VRU) Vapor Recovery Unit

اين واحد با بهره جستن از شيوه هاي مختلفي مانند : "شيوه تبريدي" ، "شيوه غشايي" و "شيوه كربن فعال" از هر "يك متر مكعب بخار اشباع" حدود 5/1 ليتر بنزين را استحصال خواهند نمود.

اكنون با توجه به ميزان تبخير بنزين در سال 1386، در صورت استحصال آن ميتوان از هدرروي مبلغي حداقل معادل 000/000/000/520 ريال در سال جلوگيري نمود كه با توجه به جلوگيري از صدمات زيست‌محيطي و فيزيولوژيكي ناشي از انتشار بخار بنزين بيش از 250 ميليارد تومان در سال صرفه جويي ريالي را موجب خواهد شد. هزينه اوليه تجهيزات و تاسيسات مورد نياز جهت فرآيند فوق حدود 90 ميليارد تومان برآورد گرديده و سالانه بالغ بر 4 ميليارد تومان هزينه نگهداري و تعميرات آن مي‌باشد كه در مجموع اجراي "طرح كهاب" را نه تنها داراي توجيه اقتصادي ، بلكه دوستدار محيط زيست معرفي مينمايد . 

منبع : پايگاه شركت ملي پخش فراورده هاي نفتي ايران

اين نوشته را در ويكي پديا فارسي بخوانيد:

آشنايي با طرح كهاب ... ويكي پديا فارسي

دانلود اين نوشته به صورت pdf :

  مقاله اشنايي با طرح كهاب به صورت pdf